You dont have javascript enabled! Please download Google Chrome!

FAHAMU DALILI ZA MAGONJWA MBALIMBALI YA KUKU NA NAMNA YA KUKABILIANA NAYO

PAKUA APP YA TOVUTI HII YA UFUGAJI HAPA

Kuku huweza kushambuliwa na magonjwa mengi ambayo husababisha hasara kubwa kwa mfugaji. Hasara hizo ni kama vile, gharama za matibabu, upungufu wa mayai, kudumaa kwa kuku wa nyama na hata vifo. Magonjwa hayo husababishwa na virusi, bakteria, vimelea, minyoo, viroboto, chawa, utitiri, lishe duni au uchafu.

Yafuatayo ni baadhi ya magonjwa yanayoshambulia zaidi kuku hapa nchini.

MAGONJWA YANAYOSABABISHWA NA VIRUSI

Ugonjwa Husababishwa na Dalili za Ugonjwa Kinga na Tiba
Mdondo (Newcastle Disease) Virusi Kuku hukohoa, huhema kwa shida, hutokwa na ute mdomoni na puani, hupatwa na kizungu-zungu, huharisha mharo vva kijani na manjano na hatimaye kuku hufa ghafla. Vifo huweza kufikia asilimia 90. · Usafi wa banda na vyombo vyote vinavyotumika
· Usafi wa mazingira na kuchoma mizoga inayoweza kuletwa na ndege.
· Usiruhusu watu kuingia kwenye banda ovyo.
· Hakikisha kuku wanaoingia kwenye banda hawana virusi vya ugonjwa.
· Kuku wapewe chanjo wakiwa na umri wa majuma mawili hadi matatu kulingana na ushauri vva mtengenezaji.
· Hakuna tiba dhidi ya ugonjvva huu.
Ndui ya kuku (Fowl Pox) Virusi Kuku hupatwa na vipele vya mviringo kwenyeupanga, masikio, miguu na sehemu zisizo na manyoya.Vifo vichache kwa kuku wakubwa, wadogo huweza kufa nusu ya kundi. · Kuku wapewe chanjo wakiwa na umri wa miezi miwili.
· Wapewe vitamini na kiuavija sumu (anti biotic)
· Usafi wa banda na mazingira yake.
· Hakuna tiba.
Mahepe (Marek’s Disease) Virusi Kuku hupooza miguu, mabawa na shingo huweza kupinda, mara nyingi huwa patakuku wenye umri wa wiki 16 hadi 30. Kiasi cha robo ya mitemba wanaweza kufa. · Chanja vifaranga wakiwa na umri wa siku moja.
· Zingatia usafi wa banda, vyombo vya maji na chakula.
· Hakuna tiba ya ugonjwa huu.
Gumboro Virusi Vifaranga huharisha mharo mweupe, huhangai-kahangaika, hushindwa kuhema, manyoya husimama, hudumaa, hutetemeka na hatimaye hufa. Vifo vyaweza kufikia asilimia 5 hadi 10 kwa wiki. · Chanjo hutolewa kulingana na ushauri wa mtengenezaji wa dawa.
· Usafi wa banda, vyombo vya maji na chakula
· Hakuna tiba.
Avian encephalomyelitis Virusi Vifaranga hukosa nguvu hutetemeka na kushindwa kutembea. Vifo ni asilimia 60 · Kuna dawa ya kinga bali hakuna tiba dhidi ya ugonjwa huu. Muone mtaalamu wa mifugo kwa ushauri zaidi.
Magonjwa yashambuliayo mfumo wa hewa (Infectious bronchitis, laryngotracheitis or chicken influenza) Virusi Upungufu wa mayai kwa kuku wanaotaga. Vifaranga hupata matatizo ya kupumua na hupiga chafya na hufa kwa wingi. · Huzuiwa kwa chanjo inayotolewa kulingana na ushauri wamtengenezaji wa chanjo.
· Zuia watu kui ngia ovyo kwenye banda.
· Usafi wa vifaa vinavyotumika.
· Tenganisha kuku wenye ugonjwa.
· Hakuna tiba dhidi ya ugonjwa huu.

MAGONJWA YANAYOSABABISHWA NA BAKTERIA

Ugonjwa Husababishwa na Dalili za Ugonjwa Kinga na Tiba
Homa ya Matumbo Bakteria (Salmonella gallinarum) Ugonjwa huu unaweza kurithiwa kupitia kwenye mayai au kuambukizwa kutokana na kuku wagonjwa, kinyesi, kudonoana na mazingira machafu. Kuku huharisha mharo wa kijani, vilemba na upanga hupauka kutokana na upungufu wa damu, manyoya husimama. Vifo huweza kufikia asilimia 50 · Usafi wa banda na mazingira yake.
· Ondoa kuku wenye ugonjwa na usitumie mayai yenye ugonjwa kuangua vifaranga.
· Tibu kwa kutumia dawa zinazoshauriwa na wataalamu. Kama vile Furazolidone. Vile vile vitunguu swaumu hutibu. Chukua robo kilo ya vilunguu swaumu, toa maganda. Kisha twanga, changanya na maji kiasi cha lita moja, chuja na kuwapa maji yake kwa mudawajuma moja.
Pullorum bacillary white Diarrhoea Bakteria (Salmonella pullorum) Huathiri zaidi vifaranga (kabla ya umri wa wiki 4). Vifaranga hujikusanya pamoja na kutetemeka kama waliopatwa na baridi. Huharisha mharo mweupe, hamu ya kula hupungua, manyoya hunywea na hupumua kwa taabu. Vifo huweza kufikia asilimia 50. Kama ilivyo kwenye Homa ya Matumbo
Kipindupindu cha kuku (Fowl Cholera) Bakteria Kuku huara mharo wa rangi ya njano, Husinzia na kulegea, Hulala kichwa kikining inia kwenye mabawa.
Manyoya husimama, huhema kwa shida, hushindwa kusirnama na hatimaye hufa Vifo huweza kufikia aslimia 50
· Usafi wa banda, vyombo na mazi-ngira yake.
· Tumia dawa ya chanjokwa kufuata ushauri wa mtengenezaji wa chanjo.
· Ugonjwa huweza kutibika kwa dawa aina ya Salfa.
Mafua ya kuku (Fowl Coryza) Bakteria Kuku huvimba uso na macho, kamasi hutiririka toka puani na mdomoni, hukohoa, huhema kwa shida na kukoroma. Mayai hupungua asilimia 10 hadi 40. · Usafi wa banda na mazingira yake, kuku wagonjwa watengwe na ikibidi wachinjwe.
· Wapewe dawa ya chanjo wiki mbili kabla ya kuanza kutaga.
· Dawa za antibiotiki hutumika.
Ugonjwa unaoshambulia mfumo wa hewa (Chronic Respiratory) Bakteria Kuku hupata mafua, hukohoa, hushindwa kupumua, hutokwa na makamasi, vifaranga hudumaa, utagaji hupungua na viungo vya mifupa huwezakuvimba. · Usafi wa banda na mazingira yake
· Dawa za antibiotiki hutibu. Muone mtaalamu wa mifugo kwa ushauri zaidi.
· Banda liwe na nafasi na uwezo wa kupitisha hewa ya kutosha.

MAGONJWA YANAYOSABABISHWA NA VIMELEA

Ugonjwa Husababishwa na Dalili za ugonjwa Kinga na Tiba
Ugonjwa wa kuhara Damu (Coccidiosis) Kuku huharisha kinyesi kilichochanganyika na damu, na mara nyingine damu tupu. Hudhoofika, huteremsha mabawa na hatimaye kuku huweza kufa. Kuku huarisha kinyesi kilichochanganyikana na damu, na mara nyingine damu tupu. Hudhoofika, huteremsha mabawa na hatimaye kuku huweza kufa · Usafi wa banda na mazingira yake. Kuku wagonjwa watengwe.
· Hukingwa kwa kutumia Coccidiostant.
· Hutibiwa kwa kutumia dawa kama vile Amprolium, Salfa na Esb 3.

MINYOO

Ni wadudu wanaoleta madhara kwa kuku na hata kwa wanyama wengine. Kuku hupata minyoo kwa kula vyakula vyenye kinyesi chenye wadudu hao.

Dalili za kuku mwenye minyoo:-

– Hudumaa
– Manyoya huwa hafifu
– Damu hupungua
– Hupungua uzito na kukonda
– Utagaji wa mayai hupungua
– Minyoo huweza kuonekana kwenye kinyesi

Kuzuia minyoo:-

– Safisha banda kwa dawa ya kuua wadudu.
– Badilisha matandazo.
– Safisha vyombo vya chakula na maji.
– Tenganisha kuku wakubwa na wadogo.
– Kuku wapewe dawa za kuzuia minyoo mara kwa mara.
– Muone mtaalamu wa mifugo kwa ushauri zaidi.

MAGONJWA YANAYOSABABISHWA NA UPUNGUFU WA CHAKULA

Iwapo kuku watapewa chakula chenye upungufu wa viinilishe muhimu kama protini, wanga, madini na vitamini, wanaweza kupata madhara yafuatayo:-

– Kudumaa.
– Uzito kupungua.
– Damu kupungua.
– Mifupa kupinda, kuvimba au kutokuwa imara.
– Kupungua kwa utagaji wa mayai na kuanguliwa kwa mayai.
– Kupungua uwezo wa kutaga.
– Ganda la yai huwa laini na hivyo kuvunjika kwa urahisi.
– Manyoya huwa machache na dhaifu.
– Kujikunja kwa miguu na vidole.
– Kupinda kwa shingo.
– Kuwa na maji mengi mazito chini ya ngozi ya kifuani.
– Kupata magonjwa ya mara kwa mara.
– Hali ikikithiri huweza kusababisha vifo.

Kuzuia

– Kuku wapewe chakuka chenye viinilishe vyote kufuatana na mahitaji yake.
– Wapewe majani mabichi kama mchicha, kabichi na majani ya mapapai.
– Wapewe mchanganyiko wa vitamini na madini kama chokaa na chumvi.

 

Leave a Reply

error: Alert: Imezuiliwa !!
%d bloggers like this: