Site icon Ufugaji Bora

Ufugaji Bora wa Nguruwe hatua kwa hatua

  1. Utangulizi
  1. Faida za ufugaji wa nguruwe
  1. Aina za nguruwe

Humu nchini mwetu kuna aina kuu tatu za nguruwe

  1. Nguzuwe wa kienyeji
  2. Nguruwe weye asili ya ugenini (Exotic breed)
  3. Nguruwe mchanganyiko (crosses): wenye mchanganyiko wa damu ya kienyeji na ugenini ( Local x Exotic) na wenye mchanganyiko wa damu za ugenini (exotic x exotic)

Aina za Nguruwe (breeds) wenye asili ya ujenini zinazopatikana kwa wingi kwenye mazingira yetu.

 

I. Large white

Sifa

   

II. Landrace

Sifa

III. Saddle back

Sifa

NB: Aina zi za nguruwe zilizotajwa hapa juu wengi wao wamekaa Kwa muda mrefu hivyo kupoteza nasaba yake kutokana na muingilian wa vizazi mablimbali

 

  1. Mambo Muhimu ya Kuzingatia utapotaka kuanzisha ufugaji wa Nguruwe

i. Mahitaji na Matakwa ya soko

ii. Aina   ya  nguruwe utakaofuga:  Aina  ya  nguruwe utakaofuga  watategemea   vigezo mbalimbali kama

iii. Upatikanaji wa vyakula na bei zake

iv. Uwepo wa taaluma/uwezo/uzoefu wa utunzaji wa nguruwe

 

5. Viwango vya Uwekezaji kwenye ufugaji wa nguruwe

mabanda/nyumba, vvakula na ulishaji, Udhibiti wa magonjwa na garama za ununuzi wa nguruwe.

Kwa w a st a ni ma kisio ya gha r a ma z a uwekez aj i zina wez a kutof a uti a n a ka ma ifu at a vyo

1. Ujenzi wa nyumba/banda 14%
2. Garama za chakula na ulishaji 70%
3. Udhibiti wa magonjwa: 4%
4. Ununuzi wa nguruwe: 10%
5. Mahitaji mengineyo: 2 %
Jumla 100%
  1. Mifumo ya uzalishaji wa nguruwe

A. Uzalishaji mkubwa (Large scale production)

i. Ufugaji wa ndani (Confinement rearing):

ii. Ufugaji wa nje (Outdoor rearing):

B. Uzalishaji mdogomdogo (Small scale production)

i. Ufugaji wa ndani

ii. Ufugaji wa nje

 

7. Kuanzisha ufugaji wa nguruwe

Unapoamua kufuga nguruwe ni muhimu kujiuliza maswali kadhaa, kama:

  1. Utunzaji wa Nguruwe

i. Nyumba/makazi ya nguruwe

■   Nyumba    ya  nguruwe ni kati    ya mambo    muhimu  kwenye  uwekezaji  na  ufugaji  wa nguruwe.

■   Kiasi   cha  nguruwe unachotaka  kufuga, rika  la  nguruwe kwa  mahitaji  mbalimbali  na mfumo wa ufugaji wa nguruwe unaotaka kuufuata ni baadhi ya mambo muhimu yatakayo kuongoza kuamua aina ya nyumba itakayofaa kuchagua

Sifa za banda bora

Sakafu:

Kuta:

Paa:

Mfumo wa kuondolea mkojo na kinnesi

  1. Utafutaji wa nguruwe/Ununuzi wa nguruwe

10       Huduma na matunzo ya makundi mbalimbali ya nguruwe

Huduma na matunzo ya watoto wa nguruwe

  1. Huduma na matunzo kwa nguruwe anayekaribia kuzaa

Matayarisho ya chumba cha kuzalia

  1. Wakati wa kuzaa
  1. Huduma nyinginezo baada ya kuzaliwa

 

  1. Kuwapatia watoto chakula maalum (creep feed)

Kuwaachisha watoto kunyonya

VYAKULA VYA NGURUWE NA ULISHAJI

A. Utangulizi

Ushe ya nguruwe ni moja ya swala muhimu sana kwenye dhana nzima ya ufugaji wa nguruwe. Lishe inagarimu yapata asilimia sabini na hata zaidi ya garama zote za ufugaji wa nguruwe. Kati ya matatizo mengi yanayosababisha tija na ufanisi duni wa uzalishaji wa nguruwe yanatokana na lishe duni. Lakini kama nguruwe wakipatiwa lishe bora, tija na ufanisi wa uzalishaji  utakuwa mkubwa hivyo kuongeza faida kwa mfugaji.

B. Faida za kulisha lishe bora kwa nguruwe

  1. Lishe bora huharakisha ukuaji wa nguruwe na kupata uzito unaohitajika kwa kipindi kifupi.
  2. Lishe bora hupunguza gha ra ma za ufugaji na hivyo kuongeza faida kwa mfugaji   sababu nguruwe atahitaji kiasi kidogo tu cha chakula na atachukua muda mfupi kupata uzito mkubwa
  3. Lishe bora itapunguza maambukizi ya magonjwa.
  4. Lishe bora huongeza kiasi cha mayai yatakayoivishwa na mama nguruwe na hivyo kuongeza idadi ya watoto watakaozaliwa
  5. Lishe bora huongeza kiasi cha maziwa yatakayotengenezwa na mama nguruwe kwa ajili ya watoto hivyo kuwafanya wawe na afya bora itakayo wawezesha wakue haraka na kupunguza idadi ya vifo kwa watoto.
  6. Lishe bora inaongeza ufanisi wa madume ya nguruwe na hivyo kuongeza uwezo wa kupanda

C. Viini lishe muhimu kwenye lishe ya nguruwe

Chakula cha nguruwe kilichokamilika kinahitaji kuwa na mchanganyiko wa viini lishe vitano, navyo ni

  1. Vyakula vyenne kutia nguvu mwilini(Wanga) k.m
  1. Vyakula va kujenga mwili (Protini) k.m
  1. Vyakula ay asili ya madini
  1. Vyakula vya asili ya vitamini k.m

*5. Maji

D. Jinsi ya kutengeneza chakula cha nguruwe

Wakati wa kutengeneza chakula cha nguruwe inabidi kuzingatia yafuatayo:

Mfano jedwali Na 1 linaonyesha michanganyiko mbalimbali ya vyakula vya nguruwe.Viinilishe vilivvoonyeshwa vinapatikana kwa  wingi nyanda za  juu kusini hivvo vvakula vilivvoonyeshwa

vinawezwa kutengenezwa kwenye ngazi za kaya.

  1. Mchanganyiko namba 1: inapendekezwa kwa wafugaji walioko kwenye mazingira ambayo pumba za mahindi na mashudu ya alizeti yanapatikana kwa urahisi
  2. Mchanganyiko namba 2: kwa wale ambao pumba za mahindi, za mpunga machicha ya pombe na mashudu ya alizeti yanapatikana kwa urahisi.
  3. Mchanganyiko namba 3: kwa wale ambao pumba za mahindi, za mpunga na mashudu ya mawese yanapatikana kwa urahisi.
  4. Mchanganyiko namba 4: kwa wale ambao pumba za mpunga na mahindi yanapatikana kwa
  5. Mchanganyiko namba 5: kwa wale ambao soya inapatikana kwa urahisi.

E. Kiasi na namna ya kulisha

JEDWALI Na 1: MICHANGANYIKO MBALIMBALI YA CHAKULA CHA NGURUWE (growers and finishers)

N Aina ya viini lishe Michanganyiko Mbalimbali (uzito wa kilo 100)
1 2 3 4 5
1 Vyakula vya wanga
1. Pumba za mahindi 70.25 32 43.00 30.00 48.00
2. Pumba laini za mpunga 25 25.00 33.00 28.75
3. Machicha ya pombe yaliyokaushwa 21
4. Mahindi yaliyobarazwa 10.00
2 Vyakula vya protini
A Protini ya nafaka
1. Mashudu ya alizeti 22.00 14 14.25 22.00 9.00
2.IMashudu ya michikichi 10.00
3. Soya iliyochemswa na kubarazwa 10.00
B. Protini ya Wanyama
4.Unga wa dagaa/samaki 4.00 2.00 4.00 3.25 1.00
5.Damu iliyokaushwa 2.25
3 Vyakula viasili va madini
1. Chumvi ya mezani 0.50 0.50 0.50 0.50 0.50
2. Chokaa ya mifugo 2.00 2.00 1.00 2.00 2.5
3. Unga wa mifupa 1.00 1.00 2.00 1.00

 

4. Madini na vitamini

mchanganyiko

0.25 0.25 0.25 0.25 0.25
Jumla 100. 100 100. 100. 100.00

 

Jedwali na 2: Viwango vya kulisha nguruwe wa uzito mbalimbali
Na Wakati Uzito wa

nguruwe (kg)

kiasi cha

chakula (kilo kwa siku)

1. Baada ya kuachishwa

kunyonya hadi uzito kiasi

10-17 0.75
2. Uzito uliozidi kiasi kidogo 18-29 1.00
3. Uzito wa kawaida 30-40 1.50
4. Uzito mkubwa kiasi i

O’

o

2.00
5. Uzito mkubwa O’

1

00

o

2.5
6. Uzito mkubwa sana 81-100 3.00

MIFUMO WA ULISHAJI: Vipindi na madaraja mbalimbali

  1. Kipindi cha mimba kuzaa hadi kuachisha kunyoyesha

A. Kipindi cha miezi mitatu baada ya kupandishwa

B. Wiki tatu kabla ya kuzaa

C. Wiki moja kabla ya kuzaa

D. Siku ya kuzaa

E. Siku ya 1 – 2 baada ya kuzaa

F. Siku ya 3 na kuendelea

Zingatia

Mfano: kama mama ana watoto 9 atahitaji kiasigani cha chakula?
Mahitaji mama peke yake Mahitaji kutokana na watoto Kiasi cha chakula kwa siku
3kg Theluthi moja x 9 Kilo 6 kwa siku

3               +             (1/3 x 9)                     =      6 Kg

 

 

G. Baada ya kuachisha kunyonya

 

 

Exit mobile version